New START Anlaşması Sona Erdi: Nükleer Tehdit Artıyor!

0

BEĞENDİM

0

ABD ile Rusya arasında 2010 yılında imzalanan “New START” (Stratejik Saldırı Silahlarının Azaltılması Anlaşması) anlaşmasının süresi, bugün itibarıyla sona erdi. Bu durum, iki ülke arasındaki silah kontrolü iş birliğinin fiilen sonlandığı anlamına gelirken, stratejik nükleer cephaneliklerinin büyüklüğü konusunda artık hiçbir sınırlama söz konusu değil.

Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri Antonio Guterres, bu anlaşmanın sona ermesinin “uluslararası barış ve güvenlik için ciddi bir dönüm noktası” olduğunu belirtti. Guterres, hem ABD Başkanı Donald Trump hem de Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in “kontrolsüz nükleer yayılmayı” önleme ihtiyacına dikkat çektiklerini ifade etti, ancak bu sözlerin eyleme dönüşmesi gerektiğini vurguladı. Anlaşmanın, nükleer silahların kontrolsüz bir şekilde birikmesini engellediği ve en büyük nükleer cephaneliğe sahip iki ülkenin birbirlerinin niyetlerini doğru anlama konusunda şeffaflık sağladığı da ifade edildi.

Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, ABD’nin önerdiği anlaşmanın maliyetini düşürmek amacıyla iki ülkenin anlaşmanın temel hükümlerine 1 yıl daha uyma teklifinde bulunmuştu. Ancak, ABD Başkanı Donald Trump bu öneriye yanıt vermemişti. Bu bağlamda, Rusya Dışişleri Bakanlığı, mevcut koşullar altında New START Anlaşması’na taraf olan ülkelerin, anlaşmanın temel hükümlerine veya beyanlarına bağlı olmadığını belirtti. Ayrıca Rusya, ulusal güvenlik açısından muhtemel tehditlere karşı askeri-teknik önlemler alma hazırlığı içinde olduklarını ve iş birliği için uygun koşullar sağlandığında, stratejik durumu istikrara kavuşturmak adına diyalog yollarını araştırmaya açık olduklarını ifade etti.

Güvenlik uzmanları, New START Anlaşması’nın süresinin dolmasının, özellikle Çin’in nükleer silahlanmasıyla birlikte yeni bir silahlanma yarışını tetikleme riski taşıdığına dikkat çekiyor. ABD yönetimi, gelecekte imzalanacak yeni bir silah kontrol anlaşmasının, nükleer cephaneliğini artıran Çin’i de kapsaması gerektiğini savunuyor. Öte yandan, Rusya, herhangi bir gelecekteki silah kontrol anlaşmasının Avrupa’daki nükleer güçler olan Fransa ve İngiltere’yi de içermesi gerektiğini belirtiyor.

New START Anlaşması, 1991 yılında ABD ve Sovyetler Birliği tarafından imzalanan START Anlaşması’nın yerini aldı. Bu anlaşma, her iki tarafın da 6 binden fazla nükleer savaş başlığı konuşlandırmasını yasaklıyordu. 2010 yılında Prag’da dönemin ABD Başkanı Barack Obama ve Rusya Devlet Başkanı Dmitry Medvedev tarafından imzalanan New START, her iki tarafın da en fazla 700 füze ve bombardıman uçağına sahip olmasına ve bu araçlarda toplamda 1550 nükleer savaş başlığı bulundurmasına izin veriyordu. Başlangıçta 2021 yılında sona ermesi planlanan anlaşma, 5 yıl daha uzatılmıştı. Ancak Rusya, Şubat 2023’te anlaşmanın bazı yönlerinin uygulanmasında tatmin edici olmayan durumlar olduğunu öne sürerek, ABD’nin “anlaşmanın temel ilke ve anlayışlarına aykırı, kesinlikle kabul edilemez adımlar attığını” belirterek New START Anlaşması’nı askıya almıştı. Buna karşın, Rusya, anlaşmanın öngördüğü sınırlamalara olan bağlılığını, geçerlilik süresinin sona ereceği Şubat 2026’ya kadar sürdüreceğini vurgulamıştır.