Manyetik Yıldızların Gizemleri Çözüme Kavuşuyor!

0

BEĞENDİM

0

İZMİR (Ege Ajans) – Ege Üniversitesi Fen Fakültesi Astronomi ve Uzay Bilimleri Bölümü öğretim üyesi Doç. Dr. Dicle Zengin Çamurdan’ın yürütücülüğünü üstlendiği “Çoklu Dalgaboyu Gözlemleri ile Seçilen Polar Türü Manyetik Kataklismik Değişenlerin Doğasının Araştırılması” adlı proje, TÜBİTAK 1001 – Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Projelerini Destekleme Programı kapsamında kabul edilmiştir. Bu proje aracılığıyla, evrendeki güçlü manyetik alanların madde davranışını nasıl şekillendirdiğini anlamaya yönelik kapsamlı bir çalışma gerçekleştirilecektir.

Doç. Dr. Dicle Zengin Çamurdan, proje hakkında verdiği bilgilerde, araştırma projesinin “polar” olarak adlandırılan ve manyetik alanların kritik rol oynadığı çift yıldız türlerinin fiziksel yapısını keşfetmeyi hedeflediğini dile getirmiştir. Polar türü yıldızlar, bir beyaz cüce ile ona kütle aktaran Güneş benzeri bir yoldaş yıldızdan oluşmaktadır. Bu sistemlerin diğer çift yıldızlardan ayrılan temel özelliği, beyaz cücenin sahip olduğu son derece güçlü manyetik alanlardır. Bu güçlü manyetik alanlar sayesinde, yoldaş yıldızdan gelen madde doğrudan kutup bölgelerine yönlenmekte ve bir disk oluşturmaktan kaçınmaktadır. Madde, beyaz cüce yüzeyine yüksek hızlarla çarparak optik, morötesi ve X-ışını bölgelerinde güçlü ışınımlar üretmektedir. Bu süreçler, yüksek enerjili astrofizik ve manyetik plazma fiziği açısından kritik öneme sahip veriler sunmaktadır.

Projenin temel hedefleri hakkında detay veren Doç. Dr. Çamurdan, literatürde polar adayı olarak tanımlanan ancak fiziksel doğası henüz tam olarak aydınlatılmamış çift yıldızların mercek altına alınacağını belirtmiştir. Araştırmada, atmosfer dışındaki X-ışını uyduları ile yer tabanlı optik teleskopların verileri eşzamanlı olarak analiz edilecektir. Sistemlerin parlaklık değişimleri, X-ışını ışık eğrileri ve tayfsal özellikleri incelenerek; maddenin hangi kutba yöneldiği, akışın zamanla nasıl değiştiği, ve beyaz cücenin dönme hareketi ile yörünge hareketi arasındaki senkronizasyon durumu araştırılacaktır. Projenin amaçlarından biri, sadece bireysel yıldızları sınıflandırmak değil, aynı zamanda polar türü sistemlerin genel yapısal özelliklerini karşılaştırmalı olarak incelemektir.

Elde edilecek sonuçların, manyetik alanların madde toplanması üzerindeki etkilerine dair mevcut kuramsal modelleri test etmesi ve geliştirmesi beklenmektedir. Bu proje, bireysel yıldızların sınıflandırılmasının ötesine geçerek, galaksimizdeki X-ışını kaynaklarının kökeninin anlaşılmasına dolaylı olarak katkı sağlayacaktır. Böylece, Türkiye’de yüksek enerjili astrofizik alanındaki akademik birikim güçlendirilecek ve uluslararası literatürde kalıcı bilimsel sonuçlar elde edilmesi hedeflenmektedir.

Sonuç olarak, “Çoklu Dalgaboyu Gözlemleri ile Seçilen Polar Türü Manyetik Kataklismik Değişenlerin Doğasının Araştırılması” başlıklı proje, astrofizik alanında önemli bir yere sahip olup, hem bilimsel anlamda yeni bilgilerin ortaya çıkmasına yol açacak hem de uluslararası düzeyde tanınan bir araştırma süreci olacaktır.